I DƏRS

Allah axtarışı.

Nə üçün dünyanı yaradan haqqında fikirləşir və axtarış aparırıq?

Biz insanların hamısının qəlbində (elmə məhəbbət) və varlıq aləmini tanımaq istəyi vardır.

Bütün insanlar bilmək istəyirlər ki, öz kəhkaşanları ilə birgə ucsuz-bucaqsız asiman, öz gözəllikləri ilə geniş yer kürəsi, cürbəcür məxluqlar, gözəl quşlar, müxtəlif balıqlar, dənizlər, dağlar, güllər, çiçəklər, göyə ucalmış müxtəlif ağaclar və s. özü-özünə yaranmışdır, yoxsa bu rəsmlər mahir bir rəssamın əli ilə hazırlanmışdır?

Bundan əlavə, insanlar ücün hər şeydən əvvəl aşağıdakı üç sual irəli çıxır:

Haradan gəlmişik? Haradayıq? Hara gedəcəyik?

Əgər biz bu üç suala cavab verə bilsək, görün, nə qədər xoşbəxt olarıq? Yəni, biz bu sualların cavabını tapmaqla həyatımızın haradan başlayıb, haraya gedəcəyini biləcəyik.

Hal-hazırda bizim vəzifəmiz nədir?

Bizim axtarıcı ruhumuz  bizə belə deyir:

Bu sualların cavabını bilmək üçün gərək səbr edək. (Bir qədər gözləyək).

Bəzən baş verən avtomabil qəzasında görürsən ki, bir nəfər yaralanaraq huşunu itirir. Onu müalicə etmək ücün xəstəxanaya aparırlar. Halı bir az  özünə gəldikdə ətrafındakılardan soruşduğu ilk sual bu olur: «Bura haradır? Nə üçün məni bura gətirmisiniz? Nə vaxt buradan çıxacağam?» Bunlardan məlum olur ki, insan bu cür sualların qarşısında sakit qala bilməz.

Deməli, bizi Allahı axtarıb, onu tanımağa vadar edən ilk şey öz axtarıcı ruhumuzdur.

2. Şükr etmə duyğusu

Təsəvvür edin ki, sizi gözəl bir qonaqlığa dəvət ediblər. Məclisdə qonaqlar  üçün hər şey hazırlanmışdır. Siz bu qonaqlığa öz böyük qardaşınızın vasitəçiliyi ilə  getdiyinizə görə, sözsüz  ki, ev sahibini yaxşı tanımırsınız və bu ürəkaçan qonaqlığa daxil olduqda sizin ilk fikriniz ev sahibini tanıyıb, ona təşəkkür etməkdir.

Biz (insanlar) də yaranışın geniş süfrəsinə baxıb müxtəlif  nemətləri öz ixtiyarımızda gördükdə özümüzdən asılı olmayaraq bu qədər neməti bizə verən  varlığı tanımaq istəyirik.

Bilmək istəyirik ki, görən gözləri, eşidən qulaqları, lazımı qədər  ağlı və düşüncəni kim vermiş, pak  nemətləri  bu geniş süfrəyə kim düzmüşdür? Kim onları xəlq etmişdir?

Düzdür, Onun bizim  təşəkkürümüzə heç bir ehtiyacı yoxdur. Lakin təşəkkür etməyincə özümüzdə narahatçılıq və çatışmamazlıq hiss edirik. Bunun özü insanların Allahı axtarıb, onu tanımağı üçün bir səbəbdir.

3. İsanların Allahı tanıma ilə bağlı olan xeyir  və ziyanları.

Təsəvvür edin ki, bir səfərdərsiniz. Səfər zamanı dörd yol ayrıcına çatırsınız. Hamı deyir ki, bu dörd yol ayrıcında  dayanmayın orada böyük təhlükələr vardır. Lakin bir  dəstə deyir: Ən yaxşı yol günçıxana tərəfə  gedən yoldur. Başqa bir dəstə deyir: Ən yaxşı yol günbatana tərəf gedən yoldur. Üçüncü dəstə bu iki dəstədən fərqli olaraq sizi üçüncü yolla getməyə  dəvət edir. Hamısı da öz göstərdiyi  yolun  yaxşı və salamat  yol olduğunu, səadət və xoşbəxtliyin məhz bu yolda olduğunu bildirir.

Belə bir halda insan bu yollar barədə mütaliə edib axtarış aparmadan  onlardan birini seçə bilərmi? Yaxud dörd yol ayrıcında  durub,  yolların heç biri ilə getməmək qərarına gələrmi? Yəqin ki, xeyr.

Əksinə, ağıl və şüur  belə hökm  edir ki, insan tez  bu yollar barədə axtarış aparıb,  deyilən sözlərin hamısına diqqət etsin. Hansı yolun düzgün  olduğunu  bildikdə onu  qəbul etsin. Xatircəmliklə o yolu seçərək irəli getsin.

Bu dünyadakı vəziyyət də eyni ilə bu cürdür. Müxtəlif  əqidə, məzhəb və dinlər hər biri insanı özünə  dəvət edir. Bizim taleyimizin, xoşbəxtlik və bədbəxtliyimizin, irəliləyib yaxud geriləməyimizin bu yola (seçdiyimiz yola) bağlılığı olduğundan məcbur oluruq ki, bu yollar barədə diqqətlə mütaliə edək. Bizi təkamül və səadətə çatdıra bilən yolu seçək, bizi bədbəxtlik və fəsada tərəf yönəldən yoldan uzaq olaq.

Bu məsələ də insanları dünyanın yaradanı barədə mütaliə və axtarışlar aparmağa vadar edən səbəblərdən biridir.

Qur`ani- Məcid bu barədə buyurur:  «(Ya Peyğəmbər!) Mənim sözümü (öyüd- nəsihəti) dinləyib, onun ən gözəlinə uyan bəndələrimə (Cənnəti) müjdə ver…» (Zumər, 18).

Fikirləşin və cavab verin.

1. Allahı tanıma barədə indiyədək ata-ananızdan (və ya başqalarından) eşitdiyinizdən əlavə özünüz heç bu barədə ciddi fikirləşmisinizmi?

2. Allahı axtarmaq ilə Allahı tanımağın fərqi nədir?

3. Allahla ünsiyyətdə olan zaman heç ruhani bir ləzzət hissi keçirmisinizmi?