Sədaqət və qardaşlıq haqqında

Əli (ə) vəfat etdiyi zaman böyük oğlu imam Həsən (ə)-ın yanına çağırıb ona belə bir vəsiyyət etdi: Allaha xatir öz qardaşların ilə yaxşı davran və əməli saleh möminlər ilə gördükləri xeyir işlərə görə dostluq et. Bir-biriniz ilə mehriban olun, sevinc və kədərinizdə şərik olun.

İmam Rza (ə)-dan nəql olunmuş hədisdə deyilir:"Allaha xatir mömin bir kəslə dostluq edən hər bir əməli saleh insan cənnətin ən uca təbəqələrindən birində sakin olar. Möminlərlə dostluq etmək, islam dinini qəbul etdikdən sonra ən xeyrli və ən fəzilətli işdir.

İmam Sadiq (ə) öz səhabələrindən birini daim qəm-qüssə içində görür.Günlərin bir günü onu evinə çağırıb deyir: Allah möminləri behiştin torpağından yaradıb onların bədənlərinə öz rəhmət nəfəsindən üfürdü. Onlar (möminlər) sevinc və kədərlərində bir-birləri ilə şərik olarlar. Möminlərdə bir-birlərinə qarşı olan mehr və məhəbbəti digər insanlarda görmək olmur. Sənə də onlarla dostluq etməyi tövsiyə edirəm. Onlarla ünsiyyətdə olmaq sənin yalnız xeyrinə olar.Allahın sevdiyi bəndələri sən də sev sev ki, Allah da səni sevsin.

Peyğəmbər (s) buyurur: "Ədalətli imamın (rəhbərin), əməli saleh alimin, ata-ananın və mömin qardaşın üzünə mehribanlıqla baxıb onlara məhəbbət göstərmək ibadətdir.”

Əli (ə) dostluq haqqında buyurur: "Səmimi dostlar iki qismə bölünür: Onlardan birinə tam etimad edib hər bir işdə məsləhətləşmək olur, o biri qismi isə yalnız deyib-gülməkdə və şənliklərdə insana yaxın olarlar.

Tam etibar etdiyin səmimi dostlar üçün (əgər onların səmimiliyinə tam arxayınsansa) malından, işindən və canından belə keçməyə hazır ol. Onların gözəl xüsusiyyətlərindən ibrət götür və yeri düşdükdə başqalarına misal çək, eyb və nöqsanlarının yanında aşkar etmə və əgər bacarırsansa bunu onlara təklikdə eşitdir.”

İkinci qismə aid olan dostlarla da əlaqəni kəsmə. Onlardan çox şey gözləmə və onlara tam etimad etmə.

Rəvayətlərdən birində deyilir: Ruhlar arasında olan dostluq və sıx əlaqə, möminlərin arasında olan qardaşlıq və mehribançılıqdan irəli gəlir.Onlar bir-birləri ilə görüşdükləri zaman bunu sevinclə xatırlayarlar. Mömin-möminin qardaşıdır. Əsil mömin öz mömin qardaşına doğru yol göstərməli və ona dəyərli məsləhətlər verməlidir. Mömin-möminə nə zülm edər, nə də xəyanət. Onlar bi-birlərinin qeybətini etməz, namaz qıldıqları zaman Allahdan bağışlanmalarını istərlər. Möminlər möminə vədə verdikdə ona mütləq əməl edər və heç vaxt vədinə xilaf çıxmaz. Onlar yalandan, hiylədən və kin-küdurətdən uzaq olan şəxslərdir.

İmam Sadiq (ə)-dan nəql olunmuş hədisdə deyilir: "Dostluq və sədaqətin bir neçə əlaməti var. Əgər onların hamısını dostluq etmək istədiyin şəxsdə müşahidə etsən onunla səmimi dost ola bilərsən, yox bu əlamətlərdən biri onda olmazsa onunla dostluq etməkdən çəkin və heç bir işində ona etibar etmə. Birincisi odur ki, onun bütün işləri səndən gizli olmasın. İkinci odur ki, sənin gözəl xüsusiyyətlərini öz gözəl xüsusiyyəti bilsin və sənin eybini öz eybi bilsin. Üçüncü odur ki, var-dövlət sahibi olduqdan sonra səninlə əlaqəsini dəyişməsin. Dördüncü odur ki, əlinə bir şey düşdükdə səni də onunla şərik etsin və nəhayət beşinci odur ki, çətinliklə üzləşdiyin zaman səni tək qoymasın və sənə əlindən gələn köməkliyi etsin.

Başqa bir hədisdə deyilir: "Əgər mömin qardaşın sənin üzərinə üç dəfə acıqlanarsa və bunların heç birində sənə ağır söz deməsə onunla dostluğu davam etdirə bilərsən. Çalışın aranızdakı anlaşılmamazlıq çox tez bir zamanda həll olsun və kin-küdürətin yaranmasına əsla imkan verməyin. İmam Sadiq (ə) buyurur: "Dostluq etdiyiniz şəxslərə tam etimad etməyin və sirlərinizi onlara tam açıqlamayın. Bir gün onlar sizdən ayrıla bilərlər və bundan sonra heç bir şey edə bilməzsiniz.”

İmam Rza (ə) buyurur: "Elm insan ilə iyirmi il qohum olur (yəni iyirmi ilə qədər sevmək olur). Elmin omrü isə daha uzundur. İllər keçdikcə nəsildən-nəsilə öyrədilər və daha da genişlənər. Əli (ə) buyurur: "Dostlarının hamısını bir sayma, yəni hamısı ilə eyni səviyyədə dostluq etmə və onlara tamamilə etibar etmə. Bu günün dostu sabahın düşməninə çevrilə bilər. Və sizin onlara etibar etdiyiniz bütün sirlər dost və düşmən arasında aşkar olar. Düşmənlərini isə eyni san və hamısı ilə eyni səviyyədə düşmənçilik et , bəlkə bir gün səninlə dost olmaq istədilər.”

İmam Musa (ə) buyurur:Dünya ziynətlərindən biri də evin böyük və dostların çox olmasıdır.

Həzrəti Loğmanın oğluna etdiyi nəsihətlərin birində deyilir:"Yüz nəfərlə dostluq et, amma bir nəfərlə düşmənçilik etmə, yaxşı insanların qulu olmağa razı ol ,amma pis insanların övladı olmağa yox. İmam Sadiq (ə) bu beş şeyi hər bir insanın həyatı üçün zəruri hesab etmişdir: Bacarıq, təhlükəsizlik, qənaət, bədən sağlamlığı və dostluq.İnsan atasının tapşırıqları ilə əlaqədə olmağa çalışmalı və onlar ilə rabitəni kəsməməlidir.Onlardan uzaqlaşmaq insana narahatçılıqdan və qəm-qüssədən savayı bir şey gətirməz. Əli (ə)-dan nəql olunmuş hədisdə deyilir: "Özünü şübhəli aparan kəs başqalarının ona qarşı olan soyuq münasibətinə təəccüb etməməlidir. Və sirr o zaman gizli saxlanıla bilər ki, onu kimsəyə deməmiş olsun. Bir sözü iki nəfər bilərsə çox tez bir zamanda bütün aləmə yayılmağa başlar.”

Dostluq etdiyin zaman onun hərəkətlərini müsbət tərəfə yoz və onun haqqında bədguman olma.Onun dediyi hər bir sözü özün üçün müsbət şəkildə mənalandır.

Özünə yaxın bildiyin dostların müsbət xüsusiyyətlərini yüksək qiymətləndir və onlardan ibrət götür.Həqiqi dost sənə çətin günlərdə arxa ola və səni tək buraxmazlar.Düşmənlərindən hər zaman ehtiyat et və dünyəvi işlərində Allahdan qorxan əməli saleh insanlarla məsləhətləş. Qadınlarla (istər yaxşı olsunlar istərsə də pis) dostluq etmə və onlara heç bir sirrini açma. İmam Rza (ə) buyurur: "Yaxşı yaşamaq istəyirsə xeyirli və hamı üçün əhəmiyyətli olan bir iş gör. Sirrini xidmətçilərə açma. Onlara etibar edərsənsə sənə xəyanət edərlər və danışdıqları sözün əksəriyyəti yalan olan Aqil və səxavətli insanlarla həmsöhbət ol. Aqil olub səxavətli olmayanların əlindən istifadə et. Səxavətli olub əqli (elmi) olmayanların isə müsbət xüsusiyyətlərindən özün üçün ibrət götür.Və onun kimi səxavətli olmağa çalışın.

Səfeh və paxıl adamlardan uzaq ol,onlardan xeyir görmək olmaz, səninlə dostluq etmək istədikdə sənin də özləri kimi olmağını istərlər.