Qəlbin qəsavəti (bərkiməsi)

İnsanın qəlbi ilk əvvəldə səfa, nuranilik, mehribanlıq və xüsusi rəhmətə malik olur. Başqa insanların, hətta heyvanların belə, əzab-əziyyətdə olmasından, narahatlığından ruhən əzab çəkir. Başqalarının da xoşluqda, rahatlıqda və firavan yaşamasını istəyir, başqalarına yaxşılıq etməkdən sevinir, mə’nəvi ləzzət alır. Özünün pak niyyəti ilə Allaha diqqət yetirir, ibadətdən, duadan, raz-niyazdan, yaxşı işlər görməkdən sevinc duyur, günah işə mürtəkib olduqda dərhal tə’sirlənərək peşmanlıq hissi keçirir.

Əgər fitrətin çağırışına cavab versə və ona uyğun əməl etsə günbəgün daha artıq səfalı, nurani, mehriban və ürəyi yanan olur. Dua və ibadət nəticəsində günbəgün Allahla ünsiyyətə, dua və ibadətə rəğbət tapır. Amma əgər öz daxili hisslərini və atifələrini nəzərə almayaraq, onun əksinə əməl edərsə nuraniyyəti tədricən azalmağa üz qoyur, axırda elə bir həddə çatır ki, hətta onun tamamilə məhv olub sönməsi də mümkündür. Belə olan halda başqalarının başına gələn acı hadisələri və xoşagəlməz şeyləri gördükdə azacıq belə tə’sirlənmir, hətta mümkündür ki, başqalarının yoxsulluq, aclıq və zəifliyindən, hətta zindana düşüb işgəncəyə mə’ruz qalmasından, qətlə yetirilməsindən belə sevinib ləzzət alsın.

İnsan günaha mürtəkib olduğu ilk vaxtlarda narahat və peşman olur, lakin əgər bir dəfə günaha mürtəkib olarsa ikinci dəfə daha hazırlıqlı olur, üçüncü dəfə günah iş onun üçün daha asan olur. Günahın davam etdirilməsi nəticəsində elə bir həddə çata bilər ki, günahdan nəinki peşmançılıq hissi keçirməz, üstəlik onu nailiyyət hesab edərək şad olar.

Belə şəxslərin qəlbi qaralıb tamamilə dəyişilir və Qur’an və hədislərin dili ilə “qəsavət bağlamış” (bərkimiş, daşlaşmış) hesab olunur. Şeytan onların qəlblərini özünün tam ixtiyarına keçirir; Allahın müqərrəb mələklərini oradan çıxarır. Nicat yolları bağlanır, artıq onun tövbə edib Allah dərgahına qayıdacağına bir ümid yoxdur.

Allah Qur’anda buyurur: “Nə üçün Bizim bəlamız onlara çatdığı zaman tövbə edib yalvarmırlar ? Onların qəlbləri qəsavət bağlamış , şeytan onların çirkin işlərini onların nəzərində gözəl cilvələndirmişdir .”

Başqa bir ayədə buyurulur: “Vay olsun o kəslərin halına ki , qəlbləri Allahı yad etməkdən ( qafil olaraq ) qəsavət bağlamışdır . Belə şəxslər aşkar azğınlıqdadırlar .”

İmam Məhəmməd Baqir (ə) buyurub: “Hər mö ’ min bəndənin qəlbində ağ bir nuraniyyət vardır . Əgər günaha mürtəkib olaraq onu yenidən təkrar edərsə , onda qara bir nöqtə əmələ gələcəkdir . Əgər özünün günah işlərini davam etdirərsə qara nöqtə tədricən genişlənir , qəlbin ağlığını bütünlüklə örtür . Belə olduqda həmin qəlbin sahibi heç vaxt xeyrə doğru qayıtmır . Allah - təalanın Qur ’ anda buyurduğu “ əksinə , əməlləri onların bütün qəlblərini örtmüşdür ” deyə buyurduğu şəxslərdən olur .”

Əmirəl-mö’minin Əliyyibni Əbitalib (ə) buyurur: “İnsanın gözünün yaşı yalnız qəlbin qəsavəti nəticəsində quruyar . Qəlb də yalnız günahın çoxluğu nəticəsində qəsavət bağlayır .”

Peyğəmbəri-Əkrəm (s.ə.v.v) buyurur: “Dörd şey insanın bədbəxtçilik əlamətlərindəndir : Gözün quruması , qəlbin bərkiməsi , ruzi axtarmaq üçün həddən artıq hərislik və günahlarda davamlı olmaq .”

Məhz buna görə də mə’sum imamlar (ə) dualarda qəlbin bərkiməsindən və qəsavətindən Allaha pənah aparmışlar. Nümunə olaraq aşağıdakıları qeyd edirik:

İmam Səccad (ə) dua edərək deyir: “Pərvərdigara ! Vəsvəsələr sayəsində daim dəyişilməkdə olan , aludəlik və möhürlənməklə yanaşı olan qəlbin bərkliyindən Sənə şikayət edirəm . Sənin qorxundan ağlamayan , onu sevindirən şeylərə göz dikən bir gözdən Sənə şikayət edirəm !.”

Deməli, öz qəlbinin sağlamlığını, səadətini düşünən bir şəxs hətta kiçik olsa belə, günah işlərdən ciddi şəkildə çəkinməli, öz nəfsini həmişə yaxşı işlərlə - ibadət, dua, raz-niyaz, nəvaziş, ürəyi yananlıq, mehribanlıq, başqalarına ehsan və kömək etmək, məhrumları, məzlumları müdafiə etmək, xeyirxahlıq, xeyir işlərdə həmkarlıq, ədaləti istəmək, ədalətli olmaq və s. zinətləndirməlildir. Belə ki, tədricən yaxşı işlərə adət etsin, batini nur və səfası davam edərək təkamülə çatsın ki, onun qəlbi Allahın müqərrəb mələklərinin xüsusi yerinə çevrilə bilsin.

Kitabın adı: Nəfsin saflaşdırılması

Müəllif: Ayətullah İbrahim Əmini