Yersiz bəhanələr

Müsəlman tarixçiləri üçüncü xəlifə və onun həmfikirlərini müdafiə etmək üçün gülünc bəhanələr nəql edirlər. Biz onlardan bəzilərini qeyd edirik:
a) Osman Übeydullahın barəsində məşvərət edəndə Əmr-As ona belə dedi: "Hürmüzanın qətli baş verəndə rəhbərlik sənin yox, başqasının əlində idi, buna görə də sənin bu barədə heç bir vəzifən yoxdur."
Bu cür bəhanələrin cavabı aydındır. Əvvəla, hər bir islam rəhbərinə məzlumun haqqını zalımdan almaq vacibdir; istər zülm onun rəhbərliyi dövründə edilmiş olsun, istərsə də başqasının dövründə. Çünki haqq həmişə sabitdir və zamanın keçməsi, rəhbərin dəyişilməsi ilə aradan getmir. Ikincisi, bu hadisənin baş verdiyi zaman dövrün rəhbəri axtarış aparılmasını əmr etmişdi. Hətta, Übeydullahın Hürmüzanı öldürməsi xəbərini ikinci xəlifəyə verdikləri zaman o, bunun səbəbini soruşdu. Dedilər: "Şayiə yayılıb ki, Hürmüzan Əbu Lölöyə göstəriş verib ki, səni öldürsün." Xəlifə dedi:–"Oğlumdan soruşun, əgər bu mətləbə dair şahidi olsa, mənim qanım Hürmüzanın qanının əvəzində olsun, əks halda oğlumdan qisas alın."("Sünəni Beyhəqi", 8-ci cild, səh.61  ) Görəsən əvvəlki xəlifənin hökmünü icra etmək sonrakı xəlifəyə vacib deyildimi?! Çünki nə Ömərin oğlunun şahidi var idi, nə Hürmüzanın onun atasının qətlində əli var idi, nə də ki, Hürmüzan Əbu Lölöyə belə bir göstəriş vermişdi.
b) Hürmüzanın və Əbu Lölönün kiçik qızının qanı nahaq yerə töküldü, lakin öldürülən bir kəsin varisi olmazsa, onun qəyyumu müsəlmanların xəlifəsi və imamıdır. Buna görə də Osman öz mövqe və məqamından istifadə edərək qatili azad etdi və bağışladı.("Sünəni Beyhəqi", 8-ci cild, səh.61  )
Bu bəhanə də eynilə əvvəlki bəhanə kimi gülüncdür, çünki Hürmüzan bir gündə göyərən göbələk deyildi ki, onun heç bir varisi və yaxın adamı olmasın. Tarixçilər yazırlar ki, o uzun müddət Şüştərin valisi idi.("Qamusur-rical", 9-cu cild, səh.305 ) Belə bir şəxsin varisi olmaya bilməz, deməli, xəlifə onun varisini axtarıb tapmalı və işi ona tapşırmalı idi. Hətta əgər onun varissiz olması fərz olunsa belə, onun hüququ və mal-dövləti ümum müsəlmanlara aid idi. Əgər bütün müsəlmanlar onun qatilini bağışlasaydılar, onda xəlifə ondan qisas almaya bilərdi. Lakin hadisə tamamilə bunun əksinə oldu. "Təbəqat" kitabında nəql olunduğuna görə, bir-iki nəfər istisna olunmaqla bütün müsəlmanlar Übeydüllahdan qisas alınmasını tələb edirdilər.("Təbəqat" (Ibni Səd) 5-ci cild, səh.17 )Əmirəl-möminin çox israrla Osmana deyirdi: "Bu fasiqdən qisas al, çünki o böyük bir günah iş görmüş, günahsız bir müsəlmanı öldürmüşdür!"("Ənsab" (Bilazəri), 5-ci cild, səh.24)
Xəlifə Übeydullahı azad etmək üçün şərait yaratmaq istəyəndə Imam Əli (ə) dərhal etiraz edib dedi:–Xəlifənin haqqı yoxdur ki, müsəlmanlara aid olan hüququ nəzərə almasın!("Qamusur-rical", 9-cu cild, səh.305; Şeyx Müfidin "Əl-cəməl" kitabından nəqlən)
Bundan əlavə, sünnü fiqhinə uyğun olaraq imamın və həmçinin (ata-ana kimi) digər qəyyumların qatildən qisas almağa, yaxud diyə (qan pulu) almağa ixtiyarı vardır, lakin heç vaxt əfv etmək haqları yoxdur.("Əl-Qədir", 8-ci cild, səh.141 (Nəcəf çapı) Hənəfinin "Bədayius-sənaye Məlikül-üləma" kitabından nəqlən )
v) Əgər Übeydüllah öldürülsəydi, islam düşmənləri deyəcəkdilər ki, dünən onların xəlifəsi öldürüldü, bu gün isə onun oğlunu öldürdülər.("Tarixi-Təbəri", 5-ci cild, səh.41 )
Bu bəhanənin də kitab və sünnə nöqteyi-nəzərindən dəyəri yoxdur, çünki belə bir nüfuzlu şəxsdən qisas alınması müsəlmanların başının ucalığı olar və əməli olaraq isbat edərdi ki, onların ölkəsi qanun və ədalət ölkəsidir, müqəssirlər hansı məqam və mənsəbdə olursa-olsun, qanuna təslim olurlar, onların məqam və nüfuzları ədalətin icra olunmasına mane ola bilməz. Düşmənlər, yalnız rəhbər və icra hakimlərinin ilahi qanunlara etinasız yanaşıb nəfsani istəklərini ilahi hökmlərdən üstün saydıqlarını gördükləri vaxt tənə vura bilərlər.
q) Xəlifənin qətlində Hürmüzanın əli olduğunu deyirlər, çünki Əbdürrəhman ibni Əbu-Bəkr şəhadət vermişdi ki, Əbu Lölönü, Hürmüzanı və Cüfeynəni bir-biri ilə pıçıldaşan zaman görmüşdü. Onlar bir-birindən ayrılanda iki başı olan bir xəncər yerə düşdü, xəlifə də o xəncərlə öldürülmüşdü.("Tarixi-Təbəri", 2-ci cild, səh.42 )
Bu cür bəhanələrin islam məhkəməsində dəyəri yoxdur, çünki şəhadət verənin bir nəfər olmasından əlavə aralarında qədimdən dostluq olan və onlardan biri digərinin qızı olan halda, üç nəfərin bir yerə yığışması onların xəlifəyə sui-qəsd hazırlamalarına bir əsas ola bilməz. Ola bilsin ki, Hürmüzan həmin yerdə Əbu Lölönü xəlifəni öldürməkdən çəkindirirmiş. Məgər güman və ehtimal əsasında insanların qanını tökmək olarmı?! Görəsən, ehtimal üzündən olan belə bir sənədlər hər hansı bir məhkəmədə qəbul oluna bilərmi? Amma bu əsassız bəhanələr nəticəsində Hürmüzanın qatili uzun müddət azad yaşadı. (Imam Əli (ə) ona demişdi ki, əgər bir gün əlimə düşsən, Hürmüzanın qisasını səndən alacağam.) Əli (ə) xilafətə çatanda Übeydullah Kufədən Şama qaçdı. Imam (ə) buyurdu: "Bu gün qaçdısa da, bir gün tələyə düşəcəkdir."
Nəhayət o, Siffeyn döyüşündə öldürüldü. (Müxtəlif tarixlərə görə ya Əli (ə)-ın, ya Malik Əştərin, ya da Əmmar Yasirin əli ilə öldürülmüşdür.)("Əl-ənsab", 5-ci cild, səh.24 )

Kitabın adı: Vilayət günəşi (birinci cild)

Müəllif: Ayətullah Cəfər Sübhani